Na poczatku lat 50. kierownictwo Ministerstwa Bezpieczenstwa Publicznego postanowilo utworzyc specjalne wiezienie dla mlodocianych wiezniow politycznych - Centralny Oboz Pracy w Jaworznie. W latach 1951-1955 umieszczono tu ponad 10 tys. chlopcow w wieku 17-21 lat, w przewazajacej wiekszosci skazanych za "probe obalenia przemoca ustroju panstwa polskiego".
Wiezienie (po wojnie zwieziono tu Slazakow, Niemcow i Ukraincow), w 1951 r. zamieniono na oboz dla mlodziezy polskiej, ktorej wina bylo pochodzenie i przynaleznosc do organizacji podziemnych. Zwozeni tu z calej Polski mlodzi ludzie byli rowni wiekowo tej, ktora dzis uczeszcza do gimnazjow i liceow. Zatrudniono w nim okolo 500 najbardziej zaufanych funkcjonariuszy i probowano wdrozyc system wychowania dla ludowej ojczyzny przez prace. Wzorowano sie na radzieckich metodach Makarenki. Mowiono o „eksperymencie resocjalizacyjnym” i „drodze prawdy do socjalizmu”. Wiezniow pedzono do okolicznych kopalni, nieludzko ich tam wyzyskujac. Wielu z nich z tych kopalni nie wrocilo. Pozniej, po zlikwidowaniu obozu stwierdzono, ze przyczyna niepowodzenia we wdrazaniu eksperymentu bylo to, ze wiezniowie inteligencja znacznie przewyzszali wychowawcow.
Po smierci Stalina i zlikwidowaniu obozu, jego istnienie objeto scisla tajemnica. Grazyna Kuzniak, "Tak i Nie":
- Oboz w Jaworznie nalezal do obozow ciezkich. Kto wie, ilu wykonczono tam wiezniow, w tym rowniez i dzieci? Niezniszczona czesc spisow "zmarlych", obejmujaca tylko lata 1945-1947, odnotowuje ponad 7 tysiecy.
Biskup Slawoj Leszek Glodz:
- Dzis w wolnej Polsce trzeba sie przedzierac, by wolni Polacy mogli sie cokolwiek dowiedziec o polskim gulagu Jaworzno.
Replies: 0